Güneş’e uzaklık bakımından ikinci sırada yer alan Venüs, Güneş Sistemi’ndeki en tuhaf volkanlara mesken sahipliği yapan gezegen olarak biliniyor. Gezegenin kavurucu yüzeyinde soğumaya bırakılan volkanların, kreplere benzeyen imajı ise onları daha ikonik kılıyor. Bilim adamları ise uzun vakittir bu “Krep Kubbeleri” olarak anılan volkanların kalın, yavaş hareket eden lavdan oluştuğunu düşünüyorlardı. Fakat yeni bir araştırmaya nazaran Venüs’ün esnek kabuğunun dairesel tepeciklerin oluşumunda değerli bir rol oynadığı belirtiliyor.
Bu ayın başlarında Journal of Geophysical Research: Planets mecmuasında yayınlanan makaleye nazaran, araştırmalar yaklaşık 145 kilometre genişliğinde olan Narina Tholus isimli devasa bir kubbeye odaklandı. Araştırmacılar, NASA’nın 1990’lardaki Magellan misyonundan elde edilen eski radar bilgilerini kullanarak kubbenin sanal bir modelini oluşturdu ve bir cins jeolojik krep üzere gözüken yapıyı hangi cins lavın ve hangi tıp kabuğun oluşturabileceği test edildi.
Sonuç olarak, lav tek başına kubbenin garip halini açıklamıyor lakin araştırmacılar, “Modellerimiz, esnemenin kubbenin biçimini etkilediğini gösteriyor. Esneme arttıkça, kubbenin zirvesi daha düz ve kenarları daha dik hale geliyor” dedi.
“YÜZ BİNLERCE DÜNYA YILI” SÜREBİLİR
Venüs’ün kabuğu da kalın lavla kaplandığında çukurlaşarak deforme olabiliyor. Araştırmacılar, esnek bir litosfer üzerinde akan lavı simüle ettiklerinde, erimiş kaya yayılmayı durdurdu ve yığılmaya başladı. Akabinde tıpkı Venüs’ün krep kubbeleri üzere dik kenarlı düz doruklar oluştu.
Yine de, rastgele bir lavın bu fonksiyonu olmayacağı düşünülüyor. Live Science’ın raporuna nazaran, yalnızca suyun yoğunluğunun iki katından fazla olan ultra ağır lavın hem kubbe biçimini hem de etrafındaki deformasyonu karşılayabileceği söyleniyor. Araştırmacılar, bu cins lavların bu devasa yapılara büsbütün yerleşmesinin “yüz binlerce dünya yılı” sürebileceğini düşünüyor. Bu da kubbelerin tarihini ölçmenin neredeyse imkansız olduğunu göstermiş.
Ayrıca grubun modelinin yalnızca bir kubbeye dayandığından kesin sonuçlar vermesinin güç olduğu belirtilmiş. Lakin NASA’nın Veritas yahut DaVinci üzere araştırmalarının, Venüs’ün binlerce volkanik özelliğinin daha fazlasını, teorik olarak test etmek için daha yeterli topografik datalar sağlayacak.
Yapılan tüm bu araştırmaları daha güzel anlamak, dünyamızın yeşil ve ömürle dolu haline göre daha kurak olsa da “Dünya’nın berbat ikizi” olarak isimlendirilen Venüs’ün oluşumu hakkında bize daha fazla bilgi sağlayabilir.
